mizantax
Her işletmenin sağlıklı büyümesi için finansal yapısının güçlü ve düzenli denetlenmesi şart. Ancak, karmaşık vergi düzenlemeleri ve artan denetim baskıları karşısında, mali sağlığımızı göz ardı etmek mümkün değil.
İşte tam bu noktada, Maliye Bakanlığı’nın yapay zeka destekli denetim sistemleri devreye giriyor. Sistemler ne kadar gelişirse gelişsin, şirketinizin finansal sağlığı ancak profesyonel bir “Mali Check-Up” ve Yeminli Mali Müşavirler (YMM) tarafından yapılan tam tasdik hizmetleri ile tam anlamıyla korunabilir.
Bu yazıda, Maliye’nin denetim sistemleri, mali check-up ve tam tasdik hizmetlerinin neden her zamankinden daha önemli olduğunu, mükelleflerin nasıl önlem alabileceğini detaylıca ele alacağız.
Maliye Bakanlığı’nın Yapay Zeka Destekli Denetim Sistemleri
Son yıllarda dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, Maliye Bakanlığı da denetim süreçlerini yapay zeka ve veri analitiğiyle güçlendirdi. Bu sayede hem riskli mükellefler daha hızlı tespit ediliyor hem de denetim süreçleri etkinleşiyor. İşte şu anda kullanılan başlıca yapay zeka destekli sistemler:
– MUKAS (Mükellef Kazanç Analiz Sistemi): Mükelleflerin gelir ve gider verilerini yapay zeka yardımıyla analiz ederek, vergi kaçakçılığı ve usulsüzlük riskini ortaya koyar.
– VERBİS (Vergi Bilgi Sistemi): Geniş vergi verilerini bütünleştirir, mükelleflerin geçmiş performanslarını değerlendirir ve anormal durumları otomatik işaretler.
– DİREKS (Dijital Risk Kategorilendirme Sistemi): Mükellefleri risk derecelerine göre sınıflandırır, riskli gruplara yönelik öncelikli incelemeler yapılmasını sağlar.
– TARİH (Tahsilat Raporlama ve İnceleme Teknikleri): Vergi tahsilatlarını anlık takip eder, eksik veya geç tahsilat risklerini belirler.
– YAPİ (Yapay Zeka ve Performans İndikatörleri): Denetim süreçlerinin etkinliğini ölçer ve geliştirir.
– VERA (Vergi Risk Analiz Sistemi): Büyük veri analiziyle, sektörel ve bölgesel riskleri değerlendirerek detaylı risk raporları üretir.
– KURGAN (Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi): Şirketlerin mali yapısını ve uyum durumunu yapay zeka ile izler, olası mali sapmaları tespit eder.
Bu teknolojik altyapılar, geleneksel denetim yöntemlerinin ötesine geçerek, mali denetimin kapsamını genişletiyor ve hızlandırıyor. Mükelleflerin artık bu dijital çağda, daha şeffaf ve uyumlu olmaları bekleniyor.
Mükelleflerin Alması Gereken Önlemler ve Denetim Hizmetleri
Maliye Bakanlığı’nın yapay zeka destekli denetimleri arttıkça, mükelleflerin mali uyum süreçlerini güçlendirmesi kritik hale gelmiştir. Bu kapsamda iki önemli hizmet ön plana çıkıyor: Mali Check Up ve Yeminli Mali Müşavir (YMM) Tam Tasdik Hizmeti.
Mali Check-Up kapsamında incelenen başlıklar:
1. Gelir Tablosu ve Bilanço Analizi
– Karlılık oranları
– Nakit akışı
– Borçluluk durumu
2. KDV ve Diğer Dolaylı Vergi İncelemeleri
– KDV iadeleri
– Beyan ile fiili durum uyumu
– Matrah farkları
3. Muhtasar ve SGK Uyum Kontrolleri
– Bordro analizleri
– Asgari ücret destekleri
– Eksik gün / prime esas kazanç uyumu
4. Geçici ve Kurumlar Vergisi Uyumları
– Beyanname kontrolleri
– Amortisman uygulamaları
– Transfer fiyatlandırması
5. E-Fatura / E-Arşiv / E-Defter Uyumları
– Belge düzenleme zamanları
– Vergi usul uyumluluğu
– Karşıt inceleme riskleri
6. İnceleme Risk Analizi
– Sektör karşılaştırmaları
– TÜİK – Mükellef verisi karşılaştırması
– Kurum içi çapraz kontroller
7. Vergisel Teşvik ve İstisnaların Kullanımı
– Yararlanılan teşviklerin mevzuata uygunluğu
– Eksik ya da fazla yararlanma riski
8. Yeminli Mali Müşavir Tasdikleri
– Eksik / hatalı tasdik kontrolleri
– Tasdik kapsam dışı riskli alanlar
Yeminli Mali Müşavirlik (YMM) Tam Tasdik Hizmeti kapsamında incelenen başlıca alanlar şunlardır:
1. Beyanname ve Defter Uyum Kontrolleri
– Kurumlar Vergisi Beyannamesi ile yasal defterler uyumu
– Geçici vergi kontrolleri
– Kâr-zarar hesaplamalarının doğruluğu
2. KDV İade ve İndirimi Denetimi
– KDV iade taleplerinin doğruluğu ve dayanak belgeler
– KDV indirimi sınırlarının aşımı
– GİB sistemleriyle karşılaştırma kontrolleri
3. Amortisman ve Sabit Kıymetler
– Amortisman oranlarının ve yöntemlerinin mevzuata uygunluğu
– Yeniden değerleme uygulamaları
4. Transfer Fiyatlandırması ve İlişkili Kurum İşlemleri
– Yurt içi ve yurt dışı ilişkili işlemlerin uygunluğu
– Transfer fiyatlandırması raporlaması
5. Teşvik ve İstisnalar
– Yatırım teşviklerinin mevzuata uygun kullanımı
– İhracat, Ar-Ge, teknoloji geliştirme istisnaları
– Diğer İndirim ve İstisnalar
6. Örtülü Sermaye ve Örtülü Kazanç Aktarımları
– Ortaklarla yapılan işlemlerin incelenmesi
– Sermaye yapısının uygunluğu
7. Vergi ve SGK Uygulama Kontrolleri
– Ücret bordroları, muhtasar beyanname ve SGK prim ödemeleri
– Asgari ücret, fazla mesai ve sosyal güvenlik uyumu
8. Özel İlişkili İşlemler ve İştirakler
– Grup şirketleriyle işlemlerin kayıt ve belgeleri
– Konsolidasyon gereklilikleri varsa durum tespiti
9. Usulsüzlük ve Ceza Risk Analizi
– Geçmiş yıllarda ceza almış alanların takibi
– Riskli sektör uygulamaları
İki hizmet arasındaki en önemli fark zamanlamasıdır. Mali Check-up, profesyonel denetçi tarafından genelde işlemler bittikten sonra geriye dönük (5 yıllık) olarak yapılır ve riskler/hastalıklar tespit edilerek reçete yazılır.
Tam Tasdik denetiminde de kısmen yıl içinde geriye dönük denetim söz konusudur ancak makbul olan, tam tasdik denetiminde şirket muhasebe departmanı ile eş zamanlı yolculuktur. Muhasebe departmanı sorumluları İşlemler ortaya çıktıkça Yeminli Mali Müşavirle dirsek temasındadırlar ve risk anında ortadan kaldırılır. Kısacası Mali Check-up hizmetini verene “Uzman Hekim”, Tam Tasdik Hizmeti veren Yeminli Mali Müşavire de “Önleyici Hekim” dersek yanlış olmaz.
Sonuç ve Öneriler
Günümüzde maliye denetimleri teknolojik altyapılarla daha keskin, kapsamlı ve hızlı hale gelmiştir. Bu nedenle, mükelleflerin bünyelerinde iç denetim mekanizmalarını güçlendirmeleri ve dışarıdan profesyonel destek almaları artık kaçınılmazdır. Mali Check-up ve YMM Tam Tasdik hizmetleri, mali riskleri minimize etmek ve uyum sağlamak için en etkili araçlardır.
Ayrıca, Maliye Bakanlığı’nın gönderdiği yazılar ve uyarılar profesyonelce incelenmeli ve cevaplanmalıdır. Aksi takdirde, küçük bir hata büyük mali kayıplara yol açabilir.
Şirket sahipleri ve yöneticiler, mali denetim süreçlerine daha aktif katılmalı, Yeminli Mali Müşavirlerle iş birliği içinde olmalıdır. Unutulmamalıdır ki, şeffaf ve doğru mali tablolar sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda sürdürülebilir iş yönetiminin temelidir.
Son söz; Peki siz olası bir Maliye denetimine hazır mısınız?
editör-tr
