Defter beratının geç verilmesi, Vergi Usul Kanunu kapsamında usulsüzlük fiili olarak değerlendirilir ve bu durum için özel usulsüzlük cezası uygulanır. Vergi Usul Kanunu’nun 352. maddesinde usulsüzlük dereceleri ve cezaları düzenlenmiş olup, beyannamelerin ve bildirimlerin kanuni süresinde verilmemesi birinci veya ikinci derece usulsüzlük kapsamında cezalandırılır. Defter beratının geç verilmesi, süresinde verilmemesi nedeniyle usulsüzlük cezası doğurur.

Özel usulsüzlük cezası, Vergi Usul Kanunu’nun 353. ve mükerrer 355. maddeleri uyarınca kesilir. Bu cezalarda, usulsüzlüğün tespiti halinde mükellefe belirli miktarlarda para cezası uygulanır. Ancak, usulsüzlük cezası kesilmeden önce mükellefe süre verilmesi ve bu süre içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ceza uygulanması gerekir. Ayrıca, defter ve belgelerin istenilmesine rağmen usulsüzlük devam ediyorsa ceza hukuka uygun kabul edilir.

Yargı kararlarında da, usulsüzlük cezasının dayanağı olarak Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesine istinaden verilen süreye rağmen defter ve belgelerin ibraz edilmemesi gösterilmiştir. Bu durumda kesilen özel usulsüzlük cezasının hukuka aykırı olmadığı belirtilmiştir. Ancak, defter ve belgelerin süresi içinde ibraz edilmesi halinde usulsüzlük cezasının kaldırılması gerektiği kararlarda vurgulanmıştır.

Özetle, defter beratının geç verilmesi halinde usulsüzlük cezası kesilebilir. Ceza kesilmeden önce mükellefe süre verilmesi ve bu sürede yükümlülüğün yerine getirilmemesi gerekir. Süre içinde defter beratının verilmesi halinde ceza iptal edilir. Yargı kararları da bu uygulamayı desteklemektedir.

Sonuç olarak, defter beratının geç verilmesi nedeniyle kesilen usulsüzlük cezasının iptali için, mükellefin verilen süre içinde defter beratını ibraz etmiş olması veya usulsüzlüğün hukuka aykırı şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Aksi halde ceza hukuka uygun kabul edilir.

Bu değerlendirme Vergi Usul Kanunu’nun 352, 353, mükerrer 355 maddeleri ve ilgili yargı kararları ışığında yapılmıştır.

Vergi Usul Kanunu, VDDK., E. 2020/1124 K. 2022/84 T. 9.2.2022, 7. D., E. 2009/6390 K. 2013/3081 T. 5.6.2013Defter beratının geç verilmesi, Vergi Usul Kanunu kapsamında usulsüzlük fiili olarak değerlendirilir ve bu durum için özel usulsüzlük cezası uygulanabilir. Vergi Usul Kanunu’nun 352. maddesinde usulsüzlük dereceleri ve cezaları düzenlenmiş olup, beyannamelerin ve bildirimlerin kanuni sürelerde verilmemesi birinci veya ikinci derece usulsüzlük olarak cezalandırılır. Mükerrer 355. madde ise bilgi vermekten çekinenler ve ilgili bildirim yükümlülüklerine uymayanlar hakkında özel usulsüzlük cezası öngörür. Defter beratının geç verilmesi de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Mahkeme kararlarında, usulüne uygun tebliğ edilen defter ve belge isteme yazısına rağmen yasal süresi içinde defter beratının verilmemesi halinde özel usulsüzlük cezasının hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Ancak, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi veya beratın geç verilmesi durumunda, cezanın kesilmesi için idarenin yazılı bildirimde bulunması ve mükellefe süre tanıması gerekmektedir. Ayrıca, defter ve belgelerin sonradan ibraz edilmesi halinde cezanın kaldırılabileceği yönünde kararlar da mevcuttur.

Özel usulsüzlük cezasının iptali için, defter beratının geç verilmesinin idarece usulüne uygun şekilde tespit edilmesi, mükellefe gerekli bildirimlerin yapılması ve ceza kesme süresinin geçmemesi gerekir. Ayrıca, cezanın kesildiği dönemde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmelidir. Defter beratının geç verilmesi nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezasının iptali taleplerinde, mahkemeler genellikle idarenin usulüne uygun işlem yapıp yapmadığını, mükellefin savunma hakkının kullanılıp kullanılmadığını ve cezanın kanuni dayanağını inceler.

Sonuç olarak, defter beratının geç verilmesi nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezasının iptali, somut olayın koşullarına, idarenin usulüne uygun işlem yapıp yapmadığına ve mahkeme kararlarına bağlıdır. Usulüne uygun tebliğ ve bildirim yapılmadan kesilen cezalar iptal edilebilirken, yasal süre içinde bildirim yapılmış ve ceza kesme şartları sağlanmışsa cezanın iptali mümkün olmayabilir.

Bu değerlendirme, Vergi Usul Kanunu’nun 352, 353, mükerrer 355 maddeleri ile Danıştay ve Yargıtay kararları ışığında yapılmıştır. Özellikle, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi veya beratın geç verilmesi durumunda özel usulsüzlük cezasının kesilmesi ve iptaline ilişkin yargı kararları bu konuda yol göstericidir.

Özetle; defter beratının geç verilmesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilebilir, ancak cezanın iptali için idarenin usulüne uygun işlem yapmaması, mükellefin savunma hakkının engellenmesi veya cezanın kanuni dayanağının bulunmaması gibi nedenler aranır. Bu hususlar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir ve mahkeme kararları doğrultusunda iptal kararı verilebilir.

Kaynaklar: Vergi Usul Kanunu, VDDK., E. 2020/1124 K. 2022/84 T. 9.2.2022, 7. D., E. 2009/6390 K. 2013/3081 T. 5.6.2013, 9. D., E. 2021/741 K. 2021/5702 T. 23.11.2021

Cevap için kaynaklar

 Vergi Usul Kanunu Kanunlar

Vergi Usul Kanunu, MADDE 353, (a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine uyulmaması): Bu bent kapsamındaki belgelerin düzenlenmediğinin belge muhteviyatı işlemin muhatapları tarafından, idarenin bilgisine girmeden önce belgenin düzenlenmesi gereken süreyi takip eden beş iş günü içerisinde idareye bildi…

Vergi Usul Kanunu, MADDE 353, (a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine uyulmaması): 1. Elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil olmak üzere, verilmesi ve alınması icabeden fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzlarının verilmemesi, alınmaması, düzenlenen bu…

Vergi Usul Kanunu, MADDE 353, (a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine uyulmaması): Ceza kesilenler, ödedikleri ceza için fiilleri ile ceza kesilmesine neden olan kişilere rücu edebilirler. 10. Bu Kanununun 127 nci maddesinin (d) bendi uyarınca Maliye Bakanlığının özel işaretli görevlisinin ikazına r…

Vergi Usul Kanunu, MADDE 359, (Kaçakçılık suçları ve cezaları): a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işleml…

Vergi Usul Kanunu, MADDE 359, (Kaçakçılık suçları ve cezaları): Bu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaa uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının; soruşturma evresinde ödenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında,…

Vergi Usul Kanunu, MADDE 352, (Usulsüzlük dereceleri ve cezaları): Usulsüzlükler, aşağıda yazılı derecelere ve bu kanuna bağlı 1 sayılı cetvele göre cezalandırılır. Usulsüzlük fiili re’sen takdiri gerektirirse, bağlı 1 sayılı cetvelde yazılı cezalar iki kat olarak kesilir. I inci derece usulsüzlükler: 1. Vergi ve harç beyannamelerinin süresinde ver…

Vergi Usul Kanunu, MÜKERRER MADDE 355, (Bilgi vermekten çekinenler ile 107/A, 152/A, 153/A, mükerrer 242, 256, 257, mükerrer 257 nci madde ve Gelir Vergisi Kanununun 98/A maddesi hükmüne uymayanlar için ceza): Bu Kanunun 86, 148, 149, 150, mükerrer 242, 256 ve 257 nci maddelerinde yer alan zorunluluklar ile mükerrer 257 nci maddesi ve Gelir Vergisi…

Vergi Usul Kanunu, EK GEÇİCİ MADDE 11: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesinin 2 numaralı bendi uyarınca her bir belge nevine ilişkin olarak kesilmiş bulunan özel usulsüzlük cezalarının, her bir tespit için 50.000,- lirayı ve bir takvim yılı içinde 500.000,- lirayı aşan miktarı tahsil edilmemişse terkin, tahsil edilmişse red ve iade edi…

Vergi Usul Kanunu, MÜKERRER MADDE 355, (Bilgi vermekten çekinenler ile 107/A, 152/A, 153/A, mükerrer 242, 256, 257, mükerrer 257 nci madde ve Gelir Vergisi Kanununun 98/A maddesi hükmüne uymayanlar için ceza): Mal teslimi veya hizmet ifalarına ilişkin tahsilatların, banka ve benzeri finans kurumları, ödeme kuruluşları veya Posta ve Telgraf Teşkilat…

Vergi Usul Kanunu, MADDE 339, (Tekerrür): Vergi ziyaına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, vergi ziyaı cezasında cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren beşinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar, usulsüzlükte cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren ikinci yılın …

 VDDK., E. 2020/1124 K. 2022/84 T. 9.2.2022 Danıştay

Usulüne uygun olarak tebliğ edilen defter ve belge isteme yazısının gereğini yerine getirmediği açık olan davacı adına kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Mahkeme bu gerekçeyle uyuşmazlık konusu katma değer vergilerinin 2010 yılı Aralık döneminden devreden katma değer vergisi tutarın 384.537,02 TL olarak dikkate alın…

 7. D., E. 2009/6390 K. 2013/3081 T. 5.6.2013 Danıştay

Diğer taraftan, yukarıda anılan kanun maddesinde sayılan belgelerin verilmediği veya alınmadığı tespitinin olay anında yapılması gerektiği yolunda bir hüküm bulunmamaktadır. Belge düzenlenmesini gerektiren bir işlemde, idari cezalar için de geçerli olan cezayı gerektiren fiilin tüm unsurları tamam olmadan failin cezalandırılamayacağı yolundaki gene…

 9. D., E. 2021/741 K. 2021/5702 T. 23.11.2021 Danıştay

n cezalı tarhiyatta ve usulüne uygun tebliğ edildiği anlaşılan defter ve belge isteme yazısına karşın yasal süresi içerisinde istemin yerine getirilmemesi üzerine kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı kısmen kabul eden, kısmen reddeden … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca…

lexpera.