Örnek :

DORUK YATIRIM ENERJİ A.Ş. 15 Nisan 2018 tarihinde HES santrali işletme

hakkını 64.300.000,00 TL bedelle satın almıştır. 2021 yılında Vergi Usul Kanununun geçici 31’nci madde hükümlerinden yararlanmak suretiyle daha sonra Ocak 2022 döneminde geçici 32’nci madde hükümlerinden faydalanmak suretiyle yeniden değerleme uygulamasından yararlanmıştır. 30.09.2023 tarihi itibariyle yeniden değerleme, 31.12.2023 ve 31.12.2024 tarihi itibariyle enflasyon düzeltmesi yapılmıştır.

31.12.2024  tarihi  itibariyle  iktisadi  kıymetin  en  son  düzeltilmiş  değeri:

729.112.774,78 TL

31.12.2024  tarihi  itibariyle  Birikmiş   amortisman  tutarı:   340.252.628,31

TL’dir.

HES santrali işletme hakkının faydalı ömrü 15 yıldır. (İşletme hakkı için normal amortisman ayrılmıştır. (Normal amortisman oranı %6,66)

2025/ IV.GEÇİCİ VERGİ DÖNEMİ

585 Numaralı VUK Tebliği ile 2025 yılı için uygulanacak yeniden değerleme oranı %25,49 olarak tespit edilmiştir. Bu değerlemeye ilişkin hesaplamalar ile muhasebe kayıtları aşağıdaki gibidir;

   ABC
      Değerleme 
    öncesi 
İktisadiİktisapFaydalıDeğerleme ÖncesiBirikmişYeniden Değerleme
KıymetTarihiÖmürİktisap BedeliAmortismanOranı
Tesis15.05.201815729.112.774,78340.252.628,3125,49 %
DEFGH
  Mükerrer 298 Değerlenmiş Tesis Bedeli (A*C)  Mükerrer 298 Değerlenmiş Tesis Amortisman (B*C)    Değerleme Öncesi Net Bilanço Aktif Değeri (A-B)  Değerleme Sonrası Net Bilanço Aktif Değeri (D-E)  Değerleme Sonrası Net Değer Artışı (G- F)
914.963.621,07426.983.023,27388.860.146,47487.980.597,8199.120.451,34

Yukarıda yapılan değerleme işlemi sonunda;

İktisadi  kıymetin değeri 185.850.846,29 TL    artış    göstererek

729.112.774,78 TL’den 914.963.621,07 TL’ye Birikmiş amortismanın değeri ise 86.730.394,96 TL artış göstererek 340.252.628,31 TL’den 426.983.023,27 TL’ye çıkmıştır.

Değer artış tutarı ise yeniden değerleme öncesi net aktif değer ile yeniden değerleme sonrası net aktif değer arasındaki fark olan (487.980.597,81 – 388.860.146,47 =) 99.120.451,34 TL olacaktır

Değerleme işlemine ilişkin muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır.

260. HAKLAR HESABI 185.850.846,29

257.BİRİKMİŞ AMORTİSMANLA 86.730.394,96

522 MDV YENİDEN DEĞERLEME 99.120.451,34

Dördüncü   Geçici    Vergi    Dönemi   İçin   Yeniden   Değerleme    Sonrası

Amortisman Hesabı

Yapılan değerleme sonucunda bulunan yeni değer üzerinden amortisman ayırmaya devam edileceğinden, yeniden değerleme sonrası yeni değer tutarı olan 914.963.621,07 TL üzerinden %6,66 oranında kalan amortisman süresi kadar amortisman ayrılabilecektir.

Buna göre ayrılacak amortisman tutarı (914.963.621,07 /15=) 60.997.574,74 TL olacak olup, IV. Geçici Vergi döneminde yıllık olarak hesaplanan amortisman tutarı  olan  60.997.574,74  TL’den  ilk  dokuz  aylık  dönemde  ayrılan

amortisman tutarının tenzilinden sonra bulunan tutar gider olarak dikkate alınacaktır.

Amortismanın   giderleştirilmesine   ilişkin   muhasebe   kaydı   aşağıdaki   gibi olacaktır.

740. HİZMET ÜRETİM MALİYETİ   xxxxx

257.BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR xxxxx

Saygılarımızla

Dr. Soner ÜLGEN

YMM