Bildiğimiz üzere Ramazan ayında işverenler çalışanlarına , moral motivasyon artırıcı olmak , aidiyat duygusunu pekiştirmek ve sosyal sorumluluk anlayışıyla gibi sebeplerle; ayni yardım olarak ,ramazan kolisi, hediye paketi, erzak gibi adlarla adlandırılan , nakdi yardım olarak ta  hediye çeki, hediye  kartı, nakit ödeme vb. yardımlarda bulunmaktadırlar.Bu yardımlar ister ramazan ayında ister ramazan ayı dışında olsun; işletme bünyesinde yapılması, işletme çalışanlarına yönelik yapılması, çalışanlar dışındaki vatandaşlara yapılması, iktisadi ticari icaplara uygun olması, ticari kazancın elde edilmesi ve idamesine yönelik olması, aracı kurumlar vasıtasıyla yapılması gibi pek çok faktöre göre mevzuattaki yeri değişiklik göstermektedir.

İşte bu sebeple konuyu birkaç örnek aracılığıyla ele alalım.

1-İşverenlerce Çalışanlarına  İşyerinde İftar Yemeği Verilmesi

***İşverenin ,işletmesinin yemekhanesinde hazırlanmak suretiyle çalışanlarına iftar yemeği vermesi durumunu ele alırsak ;

‘Gelir Vergisi Kanunu’nun müteferrik istisnalar başlığını taşıyan 23. maddesinin 8 numaralı bendinde hizmet erbabına işverenlerce yemek vermek suretiyle sağlanan menfaatlerin gelir vergisinden istisna olacağı hüküm altına alınmış ve yine aynı Kanun’un 40/2’inci maddesinde de hizmetli ve işçilerin işyerinde veya işyerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderlerinin ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı belirtilmiştir.’ Dolayısıyla işverenin işyerinin yemekhanesi olması durumunda vermiş olduğu iftar yemeği için yapılan harcamalar işin mahiyetine uygun ve belgelendirilmiş olması şartıyla gider olarak düşülebilirken KDV açısından da indirim konusu yapılabilmektedir.

Giderleştirme Muhasebe Kaydı

———————————–/ ———————————

770.01 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ   HS.     10.000 TL

 *Yemekhane giderleri

191.20 İNDİRİLECEK KDV HS.                            2.000 TL

                                                          320.01 SATICILAR HS.           12.000 TL

———————————–/ ———————————

2- İşverenlerce Çalışanlarına İşyeri Dışında Yemek Verilmesi

***işveren işletmesinin dışında bir organizasyon aracılığıyla çalışanlarına iftar yemeği vermesi durumunda ise durum farklılık göstermektedir. Bu yemek ayni yardım kapsamında olup 7420 sayılı kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 23/8. Maddesi yeniden düzenlenmiş, yemek bedeline ilişkin istisnanın kapsamı belirlenmiştir. Bu düzenlemeye dayanarak yayımlanan 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2026 yılı için günlük yemek bedeli istisnası 300 TL+KDV(toplam 330 TL) olarak belirlenmiştir.Bu tutarın üzerinde kalan kısım brütleştirilmek suretiyle Gelir ve Damga vergisine tabidir.

Örneğin; İşveren işyerinde çalışan 10 kişiye bir lokantada iftar yemeği vermiştir. Bu yemeğin bedeli ise 2.000 TL olup lokanta tarafından işverene fatura edilmiştir.(Çalışanların Gelir vergisi dilimlerini %15 varsayalım)

Cevap;

Brüt Ücret = Net Ücret / (1 – (Gelir Vergisi Oranı + Damga Vergisi Oranı)

Brüt Ücret =5.000 TL- 3.300 TL=1.700 TL (Örneğimizde 10 kişi ve 5.000 TL yemek ücreti olması dolayısıyla, günlük yemek istisnası bedeli yani 10 kişi x 330 TL=3.300 TL)

Brüt Ücret = 1.700,00 / (1 – (0,15 + 0,00759) = 2.018,02 TL

Gelir Vergisi = 2.018,02* 0,15 = 302,70 TL

Damga Vergisi = 2.018,02* 0,00759 = 15,32 TL

Gider Kaydı , Gelir Vergisi ve Damga Vergisinin Muhasebe Kaydı

———————————–/ ———————————

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS.     3.000 TL

        *Yemek giderleri

191.10 İNDİRİLECEK KDV HS.                       300 TL

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS.         2.018,02 TL

        *Brüt Ücretler

                                 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS.         318,02 TL

                                         *Gelir Vergisi 302,70 TL

                                         * Damga Vergisi 15,32 TL

                                      320  SATICILAR HS.                                            1.700 TL

                                      320   SATICILAR  HS                                         3.300 TL

———————————–/ ———————————

Fakat burada dikkat çekmek istediğim nokta ; işverenin toplu organizasyonla çalışanlara yemek vermesi, bazı vergi daireleri tarafından ‘sosyal amaçlı ayni yardım’ olarak kabul edilerek tamamı ücret sayılmadan gider yazılabiliyor. Yani Vergi idaresinin uygulamada farklı değerlendirmeleri olabilmektedir.

Bizim burada yukarıda ele aldığımız şekliyle uygulamaya devam etmemiz; olası bir incelemeye karşı güvenli bir uygulamadır .

3- İşverenlerce Çalışanlara Nakdi Yardım Yapılması

GVK’ nun 61. Maddesi’ nde  ücret şu şekilde tanımlanmıştır:

“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.’

***İşveren çalışanlarına örneğin 10.000 TL nakdi yardım yapmış ise bu yapılan nakdi yardım ücret niteliğinde olup işveren, 5510 sayılı kanun hükümleri çerçevesinde nakdi yardımı bordroya dahil ederek SGK Primlerini hesaplayacak, aynı zamanda Gelir Vergisi ve Damga Vergisi hesaplamasını da yapacaktır.

4- İşveren Tarafından  Çalışanlara Ramazan Kolisi Verilmesi

***İşverenin çalışanlara Ramazan kolisi yardımı yapması  GVK’nın 61. Maddesine göre ayni yardım niteliğinde olup işveren tarafından bu tutar işçiye ödenen net ücret olarak addedilip brütleştirmek suretiyle bordroya yansıtılarak Gelir Vergisi ve Damga Vergisi hesaplaması yapılacaktır.

5- İşverenlerce Çalışanlar Dışındakilere Ramazan Kolisi Verilmesi

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6. maddesinde safi kurum kazancının belirlenmesinde GVK’nın ticari kazanca ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. GVK’nın 40. maddesinde indirilebilecek giderlere, 41. maddesinde ise indirilemeyecek giderlere yer verilmiştir. KDV Kanununun 29. maddesinde indirim müessesesine yer verilmişken 30. madde de indirimi mümkün olmayan giderlere yer verilmiştir. KDV Kanununun 30/d maddesinde Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

 İşverenin çalışanlar dışındakilere Ramazan kolisi, ramazan yemeği vs. adlar altında yapılan yardımlar Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile bağlantısı olmaması dolayısıyla Vergi Usul Kanunu uyarınca işveren tarafından işletmesinde indirilecek bir gider olarak değerlendirilemez. KDV kanunu açısından da, indirim kabul edilmeyen giderler için ödenen KDV indirim konusu yapılamaz. Doğrudan işletme, yüklenmiş olduğu bu yardım bedeli ve    KDV’ sini  Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler olarak kayıtlarında takip edecektir.

6-İşverenlerce Çalışanlara Hediye Çeki Verilmesi

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Madde 80 b ve c bentlerine göre;

b) Ayni yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetinde toplu ödem, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulamasında dikkate alınmaz.”

5510 sayılı Kanunun 80/c bendinde de belirtildiği gibi alışveriş çekleri nakdi ödeme niteliğinde  olması sebebiyle  bordroya dahil edilerek Sgk Primi , Gelir Vergisi Ve Damga Vergisi hesaplaması yapılacaktır.

7-Firmaların ,Ticari Olarak Çalıştığı Müşterilerine Dışarda İftar Yemeği Vermesi

İşverenlerin, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi, ticari faaliyetlerini sürdürebilmeye yönelik olarak karşılıklı iş yaptığı kişilere, tedarikçilere ,firmalara iftar yemeği vermesi durumunda işin mahiyeti gereği yapılan harcamada hem matrah hem de KDV indirim konusu yapılacaktır.

8- Firmaların ,Çalışanlarına Nakit  Veya Karta Bakiye Yüklemesi (Yemek Dışında) Suretiyle Yardımında Bulunması Halinde

2026 yılı için belirlenen günlük yemek bedeli istisnası 300+%10 KDV olarak belirlense dahi SGK açısından 158 TL üzerinde verilen nakit yardımlarda ve Kart’a yemek haricinde bakiye yüklenmesi halinde prim hesaplaması yapılmaktadır. Örneğin;

Günlük tutar              SGK durumu                                        Gelir Vergisi durumu

158 tl                          158 tl istsina (yok)                                300 tl istisna( GV yok)

250 tl                          158 tl istisna(92 tl prime tabi)             300 tl istisna( GV yok)

300 tl                          158 tl istisna(142 tl prime tabi)            300 tl istisna( GV yok)

450 tl                          158 tl istisna (292 tl prime tabi)           300 tl istisna(150 tl GV’ye tabi)

9-Firmaların, Çalışanlarına Kart’a Sadece Yemek İçin Bakiye Yüklemesi Halinde

Firmaların çalışan işçilerin kartlarına sadece yemek için bakiye yüklemesi durumunda ise tutarların tamamı SGK dan istisna edilmişken gelir vergisi açısından ise  günlük 300 tl üzerindeki bedele vergi hesaplaması yapılması gerekmektedir. Örneğin;

Günlük tutar              SGK durumu                            Gelir Vergisi durumu

158 tl                           istisna                                          300 tl istisna( GV yok)

250 tl                          istisna                                            300 tl istisna( GV yok)

300 tl                          istisna                                            300 tl istisna( GV yok)

450 tl                          istisna                                          300 tl istisna(150 tl GV’ye tabi)

                                                                                                          Saygılarımla

                                                                                                          SMMM Ayşe İŞÇİ

KAYNAKÇA

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu

3065 Sayılı KDV Kanunu

4857 Sayılı İş Kanunu