Giriş

Her gün medyada hırsızlık, soygun, kaçakçılık, tağşiş ve dolandırıcılık haberleriyle uyanıyoruz. Bu artış tesadüf değil; ekonomik koşulların kötüleşmesiyle doğrudan bağlantılı.

Eskiden mahallede kapılar kilitlenmezdi; komşunun ekmeği senin sofrana girerdi. Paylaşmak doğal bir alışkanlıktı, komşuluk ise güvenin ve dayanışmanın adıydı. Bugün ise kapılar kilitli, kilitler yetmiyor. Çünkü gündemin başrolünde artık suç haberleri var.

Gelir eşitsizliği ve işsizlik öyle bir noktaya geldi ki, başrolde işsiz gençler sahneye çıkıyor. Ekonomik kriz sadece cebimizi değil, vicdanımızı da kemiriyor.

👉 Peki bu tabloyu doğuran temel nedenler neler? Gelin ekonomik faktörlerin suç üzerindeki etkisine yakından bakalım.

⚖️ Ekonomik Faktörler

• İşsizlik: Uzun süreli işsizlik, umutsuzluğu artırarak suç eğilimini güçlendirir.
• Gelir Eşitsizliği: Türkiye’nin GINI katsayısı 2024’te 0,418. Bu değer ciddi bir dengesizliğe işaret ediyor. Gelir dağılımındaki adaletsizlik toplumda öfke ve umutsuzluk yaratır, bu da suç oranlarını artırır.
• Enflasyon: Alım gücünün düşmesi, temel ihtiyaçların karşılanmasını zorlaştırır ve suçu cazip hale getirir.
• Sosyal Güvensizlik: Ekonomik krizler kurumlara olan güveni aşındırır, kuralları çiğnemeyi normalleştirir.

👉 Ekonomik baskılar yalnızca rakamlarda değil, suçun türlerinde de kendini gösteriyor.

🔎 Suç Türleri ve Ekonomi

• Mala Karşı Suçlar: Hırsızlık, soygun ve gasp gibi suçlar ekonomik sıkıntılarla doğrudan ilişkilidir.
• Dolandırıcılık: Kriz dönemlerinde hızlı kazanç arayışı dolandırıcılık vakalarını artırır.
• Kaçakçılık ve Tağşiş: Ekonomik baskılar kayıt dışı ticareti ve ürünlerde hileyi yaygınlaştırır.

👉 Ancak mesele sadece bireysel suçlarla sınırlı değil; kültürel alışkanlıklarımız ve toplumsal düzen de bu krizden payını alıyor.

🎭 Kültürel Boyut

Eskiden pazarda esnaf sesini yükseltir, güveni malın adıyla satardı:

• “Hakiki Artvin Balı!”
• “Hakiki Afyon Sucuğu!”
• “Hakiki Erzincan tulumu!”
• “Hakiki Tokat yaprağı!”
• “Hakiki Kars kaşarı!”

Bugün ise tağşiş ve kayıt dışı ticaret neredeyse normalleşti. Ekonomik sıkıntılar sadece bireysel suçları değil, toplumsal olarak kabul gören kayıt dışı faaliyetleri de artırıyor. Suç adeta bir “alternatif düzen” haline geliyor.

👉 Kayıt dışı düzenin normalleşmesi, bireylerin ruh dünyasında da derin yaralar açıyor.

🧠 Sosyal ve Psikolojik Etkiler

Ekonomik krizler bireylerin psikolojik sağlığını olumsuz etkiler. Stres, kaygı ve umutsuzluk suç işleme eğilimini artırır. Aile yapısındaki bozulmalar ve sosyal destek mekanizmalarının zayıflaması da suç oranlarını yükselten faktörler arasındadır.

👉 Bu psikolojik ve toplumsal etkiler, verilerle de doğrulanıyor. İşte GINI katsayısı ile suç sayıları arasındaki ilişki…

📊 GINI Katsayısı ve Suç Sayıları Arasındaki İlişki (2014–2024)

• Sol eksen: GINI katsayısı
• Sağ eksen: Suç sayısı
• İki eğri birlikte yükselerek ekonomik eşitsizlik ile suç artışı arasındaki güçlü korelasyonu ortaya koyuyor.
• GINI katsayısının yataylaşması eşitsizliğin azaldığını değil, ölçüm sınırlarına dayandığını ve yapısal hale geldiğini gösteriyor.

👉 Tablo karanlık olsa da çözüm yolları mevcut. Ekonomik ve sosyal politikalar birlikte ele alındığında suçun gölgesi küçülebilir.

✅ Çözüm Önerileri

• Ekonomik istikrarın sağlanması
• İşsizlikle mücadele ve istihdamın artırılması
• Gelir eşitsizliğinin azaltılması
• Sosyal güvenin yeniden tesis edilmesi
• Eğitim ve sosyal destek programlarının yaygınlaştırılması
• Hukuki yaptırımların etkin uygulanması
• Toplumsal farkındalığın artırılması

🏁 Sonuç

Ekonomi kötüye gittikçe suç oranları artar. Bu yalnızca bireysel bir tercih değil, sistemin yarattığı bir sonuçtur. GINI katsayısının yataylaşması, eşitsizliğin azaldığını değil, ölçüm sınırlarına dayandığını gösterir. Suçun önlenmesi için ekonomik ve sosyal politikaların birlikte ele alınması gerekmektedir.

Saygılarımla,

Ymm Tarkan ŞENTÜRK

📚 Kaynaklar

• TÜİK, Gelir Dağılımı İstatistikleri 2024. Yayın Tarihi: 27 Aralık 2024
• OECD, Income Inequality Indicators, 2023
• Adalet Bakanlığı, Adalet İstatistikleri Yayın Arşivi, 2024
• Fajnzylber, Lederman, Loayza. Inequality and Violent Crime. Journal of Law and Economics, 2002