Enflasyon düzeltmesi Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 298’inci maddesinin (A) fıkrasıyla düzenlenmiştir. Sürekli yeniden değerleme ise aynı maddenin (Ç) fıkrasıyla düzenlenmiştir.

Aralarında şu benzerlikler bulunmaktadır:

1) Her ikisi de aynı mükellef grubuna (bilanço) hitap eder.

2) Her ikisi de üçer aylık dönemler itibarıyla yapılır.

3) Her ikisi de diğerinin belirlediği yeni değeri miras olarak devir alabilir.

4) Her ikisinde de sermayeye eklenen değer artışları, ortaklar tarafından işletmeye ilave edilmiş kıymetler olarak kabul edilir. Bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz.

5) Her ikisinde de pasifte özel bir fon hesabında (sürekli yeniden değerlemede 522 hesap, enflasyon düzeltmesinde 502 hesap) gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulur.

6) Her ikisinde de sermayeye eklenen değer artışları, olası sermaye azaltımında (beş tam yıllık süre geçmediyse birinci sırada sayılarak) kurumlar vergisine ve vergi kesintisine tabi tutulur.

Enflasyon düzeltmesi Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 298’inci maddesinin (A) fıkrasıyla düzenlenmiştir.

Sürekli yeniden değerleme ise aynı maddenin (Ç) fıkrasıyla düzenlenmiştir.

Aralarında şu temel farklar bulunmaktadır:

1) Sürekli yeniden değerleme ihtiyaridir. Oysa enflasyon düzeltmesi zorunludur.

2) Sürekli yeniden değerleme ile sadece amortismana tabi iktisadi kıymetler değerleme işlemine tabi tutulur.

Oysa enflasyon düzeltmesi tüm parasal olmayan kıymetleri (stoklar, arsa gibi amortismana tabi olmayan taşınmazlar, amortismana tabi iktisadi kıymetler, yıllara sâri inşaatlar, sermaye vb.) kapsar.

3) Hesap dönemi içinde aktife giren iktisadi kıymetler için aktife girdiği hesap döneminde, yeniden değerleme yapılmaz, oysa enflasyon düzeltmesi yapılır.

4) Sürekli yeniden değerlemede yeniden değerleme oranı kullanılır. Enflasyon düzeltmesinde katsayılar (düzeltme katsayısı, ortalama düzeltme katsayısı, hareketli ağırlıklı ortalama düzeltme katsayısı, taşıma katsayısı) kullanılır.

5) Enflasyon düzeltmesinde «Reel Olmayan Finansman Maliyeti» (R.O.F.M.) indirilir, sürekli yeniden değerlemede indirilmez.

6) Her üç aylık dönemde, yılbaşından bu dönemin sonuna kadar süre (3-6-9 ay) için kümülatif yeniden değerleme yapılır. Enflasyon düzeltmesinde bu dönemin başından sonuna kadar süre (sadece 3 ay) için düzeltme yapılır.

7) Sürekli yeniden değerleme neticesinde dönem kar/zararı dönem amortismanlarıyla sınırlı olarak değişir. Enflasyon düzeltmesinde dönem kar/zararı değişir. (31.12.2023 tarihinde yapılacak düzeltme hariç)

8) Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması (satış, devir, işletmeden çekiş, tasfiye gibi) halinde, bunlara isabet eden pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışları aynen amortismanlar gibi muameleye tabi tutulur. Enflasyon düzeltmesinde değer artışları genel düzeltme hesaplarına aktarılır, karşılık hesabı bulunmaz, dolayısıyla böyle bir uygulama yapılmaz?

9) Endekslerde azalış olsa bile enflasyon düzeltmesi yapılır, yeniden değerleme yapılmaz

10) Yeniden değerlemede, amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda, yeniden değerlemeye esas alınacak tutar bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir. Enflasyon düzeltmesinde bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılmaz

Gürol Demir

Atc unıversea