I- AR-GE, TASARIM VE TEKNOPARK KAZANÇLARINDA GİRİŞİM SERMAYESİ FONU ALT SINIRININ ARTIRILMASI

31/12/2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, Ar-Ge indirimi, tasarım indirimi ve teknoloji geliştirme bölgeleri kazanç istisnası kapsamında girişim sermayesi fonu ayrılmasına ilişkin alt sınır tutar yeniden belirlenmiştir.

Söz konusu çalışmamız, 5746 ve 4691 sayılı kanunlar kapsamında Ar-Ge, tasarım ve teknopark kazanç istisnalarından yararlanan mükelleflerin, girişim sermayesi fonu ayırma yükümlülüklerini ve muhasebe uygulamalarını doğru şekilde yürütmelerini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

Fonun süresinde yatırıma yönlendirilmemesi durumunda ortaya çıkacak vergi ve tarhiyat riskleri ile ilgili kritik noktalar, muhasebe kayıt örnekleri ve tarih akışı ile birlikte sunulmaktadır.

1. Yapılan Değişiklik

• Yıllık beyanname üzerinden yararlanılan Ar-Ge indirimi, tasarım indirimi ve teknokent kazanç istisnasında fon ayırma yükümlülüğünü doğuran alt sınır 2.000.000 TL’den 5.000.000 TL’ye yükseltilmiştir.
• Fon ayırma oranı %3 olarak korunmuştur.
• Yıllık aktarılabilecek fon tutarına ilişkin 100.000.000 TL’lik üst sınırda değişiklik yapılmamıştır.

2. Yürürlük ve Uygulama

• Karar 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
• Buna göre:
  • 2025 hesap dönemine ilişkin olup, 2026 yılında verilecek yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde 5.000.000 TL’lik yeni alt sınır dikkate alınacaktır.
  • Özel hesap dönemine tabi mükellefler açısından, 1/1/2026 tarihinden sonra verilen beyannamelerde yeni alt sınır uygulanacaktır.

3. Mükellefler Açısından Sonuç

2025 yılına ilişkin yıllık beyannamede 5.000.000 TL ve üzeri Ar-Ge indirimi, tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnasından yararlanan mükellefler;

• Yararlanılan tutar üzerinden %3 oranında girişim sermayesi fonu ayırmak,
• Ayrılan fonu 31/12/2026 tarihine kadar;

• Girişim sermayesi yatırım fonu paylarına yatırım yapmak veya
• Girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına ya da
• Teknoparklarda yer alan kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak koymak zorundadır.

II- FON AYIRMA VE KAYIT DÜZENİ

1. Fon Ayırma Zamanı

• Fon ayırma işlemi, yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden gerçekleştirilir.
• Geçici vergi dönemleri için fon ayırma yükümlülüğü bulunmamaktadır.
  • Örneğin, 2025 hesap dönemi için beyanname Nisan 2026’te verilecekse, fon ayırma 31/04/2026’e kadar yapılmalıdır.

2. Örnek Hesaplama ve Muhasebe Kaydı

X A.Ş. – 2025 Hesap Dönemi

• Teknopark Kazanç, Ar-Ge/Tasarım indirim tutarı: 10.000.000 TL
• Fon ayırma oranı: %3
• Ayrılacak fon tutarı: 10.000.000 × 0,03 = 300.000,00-TL

III- FON SÜRESİNDE KULLANILMADIĞINDA VERGİSEL SONUÇLAR

1. Yasal Dayanak

• 5746 sayılı Kanun, Madde 3/14:
  Fon, ilgili yılın sonuna kadar yatırım yapılmazsa, yıllık beyanname üzerinden indirim konusu yapılan tutarın %20’si Ar-Ge indirimine konu olamaz.
  • Bu tutar üzerinden zamanında alınmayan vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir.
• 4691 sayılı Kanun, Geçici 3. Madde:
  Teknopark kazanç istisnalarının ilgili yıl sonuna kadar yatırım yapılmaması durumunda, istisna tutarının %20’si iptal edilir ve tarhiyat yapılır.

2. Uygulama Örneği (2025 Dönemi)

Varsayımlar:

• Teknopark kazanç-Ar-Ge indirim tutarı: 10.000.000 TL
• Yatırım yapılmayan fon: 300.000 TL (fon ayrımı yapılmış, yatırım tamamlanmamış)
• Kurumlar vergisi oranı: %25

Hesaplama:

• İptal edilen indirim/istisna: 10.000,000 × 20% = 2.000.000,00 TL
• Tarh edilecek vergi: 2.000.000,00 × %25 = 500.000-TL, Kurumlar vergisi tarh edilir.
• Bu tarhiyat üzerinden ceza uygulanmaz, ancak gecikme faizi hesaplanır.

IV- SONUÇ VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

 Fon Yatırımı Zamanında Yapılmalı

• Ayrılan girişim sermayesi fonu, ilgili yılın sonuna kadar yatırım yapılmalıdır.
• Süresinde yatırım yapılmaması durumunda, yararlanılan indirim/istisnanın %20’si iptal edilir ve ilgili döneme kurumlar vergisi tarh edilir.

Vergisel Sonuçlar

• Tarh edilen vergi üzerinden vergi ziyaı cezası uygulanmaz, ancak gecikme faizi hesaplanır ve ödenir.
• Kurumlar vergisi oranı üzerinden hesaplama yapılır (örnek: 2025 yılı için %25).

Muhasebe ve Denetim Uyumu

• Fon ayrımı, yatırım ve olası tarhiyat kayıtları beyanname ile tam uyumlu olmalıdır.
• Ayrılan fonlar, pasifte özel fon hesabında izlenmeli, başka amaçla kullanılamaz.
• Denetim sırasında, fonun ayrıldığı tarih, yatırımın gerçekleştiği tarih ve tutar

Nevzat Şenses

Girişim Sermayesi Fonunda Riskleri Önleyin: Kritik Tarihler ve Uygulama Rehberi – PKF İstanbul