Konşimento mu, Konişmento mu?

Mevzuat, TDK ve Uygulama Açısından Doğru Yazım Hangisi?

Deniz ticareti ve gümrük uygulamasında sıkça karşılaşılan bir terminoloji tartışması vardır:

Doğru yazım “konşimento” mu, yoksa “konişmento” mu?

Bu farklılık bir yazım hatası mı, yoksa mevzuat kaynaklı bilinçli bir tercih mi? Özellikle hukuki metin yazanlar, gümrük müşavirleri ve uygulamacılar açısından doğru terimin kullanılması önem taşımaktadır.

I. Türk Dil Kurumu’na Göre Yazım

Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime şu şekilde yer almaktadır:

konşimento

Tanımı:

“Taşınmak için gemiye teslim edilen bir mala karşılık olarak verilen alındı.”

Dolayısıyla standart Türkçe bakımından doğru yazım konşimentodur.

II. Türk Ticaret Kanunu’ndaki Kullanım

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1228. maddesinde terim:

“Konişmento”

şeklinde yazılmıştır.

Kanun metninde resmi ve teknik terim budur. Deniz taşıma sözleşmesi, ciro, teslim yükümlülüğü ve kıymetli evrak niteliği tartışmalarında doğru kanuni ifade konişmentodur.

III. ümrük ve Vergi Mevzuatındaki Kullanım

4458 sayılı Gümrük Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Gümrük Yönetmeliği’nde “konşimento” yazımı tercih edilmiştir.

Ayrıca 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ekli (1) sayılı tabloda da:

“Konşimentolar”

ifadesi yer almaktadır.

Dolayısıyla kamu hukuku alanındaki düzenlemelerde yazım konşimentodur.

IV. Bu Bir Yazım Hatası mı?

Hayır.

Bu durum bir imla hatası değildir. Farklı dönemlerde hazırlanmış kanunların farklı terminolojik tercihleri sonucunda ortaya çıkmıştır.

Temel hukuk ilkesi şudur:

Her kanun kendi lafzı ile uygulanır.

Bu nedenle:

Türk Ticaret Kanunu açısından → konişmento

Gümrük ve Damga Vergisi mevzuatı açısından → konşimento

Güncel Türkçe açısından → konşimento

Her iki yazım da hukuken geçerlidir ve anlam bakımından aynıdır.

V. Uygulamada Hangisi Kullanılmalı?

Bağlama göre tercih yapılmalıdır:

🔹 Deniz ticareti hukuku, ciro, teslim borcu tartışılıyorsa:

TTK’ya uygun olarak konişmento kullanılmalıdır.

🔹 Gümrük işlemleri, damga vergisi, idari yazışmalar söz konusuysa:

Mevzuata paralel olarak konşimento tercih edilmelidir.

🔹 Akademik veya teknik yazımda:

Şu ifade en güvenli yöntemdir:

“Konişmento (gümrük mevzuatında konşimento olarak geçmektedir)”

VI. Sonuç

“Konşimento” ile “konişmento” arasındaki fark, hukuki bir çelişki değil; terminolojik bir farklılıktır.

TDK ve kamu hukuku metinlerinde → Konşimento

Türk Ticaret Kanunu’nda → Konişmento

Doğru yazım, atıf yapılan mevzuata göre belirlenmelidir.

Deniz ticareti ve gümrük uygulamasında terminolojik hassasiyet, yalnızca dil meselesi değil; hukuki teknik doğruluk meselesidir.

Ahmet YAŞASIN

Gümrük Müşaviri