Bu çalışma, akaryakıt istasyonlarının en kritik ve denetime en açık satış türlerinden birini ele almaktadır:

Müşterinin ayağına (fabrika, şantiye, tarla vb.) tankerle akaryakıt (Toplu Akaryakıt) götürülerek yapılan satışlar.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bu tür satışların kayıt dışı kalmasını önlemek ve her bir litrenin mali sisteme dahil edilmesini sağlamak için çok net ve katı bir prosedür belirlemiştir.

1. Bu Satış Türü Nedir ve Neden Özeldir?

• Tanım: Standart bir aracın istasyondaki pompaya yanaşıp yakıt alması değildir. İstasyonun, kendi tankeri veya özel bir nakliye aracı ile müşterinin belirttiği bir adrese (fabrika, şantiye, maden ocağı, tarım işletmesi vb.) giderek toplu akaryakıt teslim etmesidir.
  • Özel Kılan Nedir? Satış işlemi, istasyonun kayıtlı mali cihazının (Pompa ÖKC) bulunduğu yerde değil, istasyon dışında, yani “sahada” gerçekleşir. Bu durum, belgelendirme sürecinde standart satıştan tamamen farklı bir yol izlenmesini gerektirir.

• Belgelendirme Süreci: İki Aşamalı Kontrol Mekanizması

GİB, bu süreci iki temel belgeye dayandırır: ÖKC Fişi ve e-Fatura/e-Arşiv Faturası. Bu iki belge birbirine sıkı sıkıya bağlıdır ve biri olmadan diğeri geçersizdir.

Aşama 1: YN Pompa ÖKC’den Fişin Düzenlenmesi (İstasyonda Yapılan İşlem)

Tankere akaryakıt dolumu yapılırken, bu işlemin istasyonun Yeni Nesil Pompa ÖKC’sine kaydedilmesi zorunludur. Ancak bu kayıt standart bir plaka girişi ile yapılmaz:

1. Plaka Alanına Özel Giriş: Pompa ÖKC’nin plaka giriş bölümüne araç plakası yerine, sistemdeki ilgili modül seçilerek şu ibare girilir: “TANKER/ÖZEL NAKLİYE ARAÇLARI VASITASIYLA YAPILAN SATIŞ”.
2. Müşteri Bilgisi Zorunluluğu: Bu satışın kime yapıldığını belirlemek için akaryakıtı alacak olan müşterinin TCKN (TC Kimlik No) veya VKN (Vergi Kimlik No) bilgisi sisteme mutlaka girilmelidir.
3. Özel Nitelikli Fişin Basılması: Bu bilgiler girildikten sonra ÖKC’den basılan fiş, standart bir satış fişinden farklıdır. Üzerinde iki çok önemli ve bağlayıcı uyarı bulunur:
   1. “TESLİM ANINDA FATURAYA DÖNÜŞTÜRÜLECEK”: Bu, eldeki kağıt

parçasının nihai bir belge olmadığını, sadece bir ön bildirim olduğunu ve asıl belgenin fatura olacağını belirtir.

• “GİDER BELGESİ OLARAK KULLANILAMAZ”: Bu en kritik uyarıdır. Müşteri (fabrika, şantiye vb.) bu fişi alıp muhasebe kayıtlarına gider olarak işleyemez. Yasal olarak bu fişin gider gösterme hükmü yoktur.

Aşama 2: e-Fatura / e-Arşiv Faturasının Düzenlenmesi (Teslimat Anında Yapılan İşlem)

Bu sürecin yasal ve mali olarak tamamlanmasını sağlayan asıl belge faturadır.

1. Asıl Yasal Belge: Satışın kanıtı ve muhasebe kaydının temeli, müşteriye düzenlenecek olan e-Fatura veya e-Arşiv Faturasıdır.
2. Bağlantı Kurma Zorunluluğu: Düzenlenen bu e-Faturanın açıklama bölümüne, Aşama 1’de üretilen ÖKC Fişi’ne ait şu bilgilerin yazılması zorunludur:
   1. Fişin Tarihi ve Numarası
   1. ÖKC Cihaz Sicil Numarası
   1. Müşterinin TCKN/VKN’si
3. Gider Kaydı: Akaryakıtı alan müşteri, muhasebe kayıtlarında gider olarak sadece bu e- Faturayı kullanabilir.

1. Pratikte Anlamı ve Yasal Sonuçları

Özet ve Sonuç

GİB’in bu kılavuzla belirlediği “Tankerle Satış” prosedürü, özetle şudur:

“İstasyondaki pompadan çıkan her litre akaryakıt mali sisteme girer. Eğer bu akaryakıt bir tankere yüklenip istasyon dışına satılacaksa, bu çıkış ÖKC’den özel bir fişle ‘işaretlenir’. Bu işaretli fiş, tek başına geçersizdir ve mutlaka kendisiyle eşleşen bir e- Fatura ile tamamlanmak zorundadır.”

Bu mekanizma sayesinde, sahada yapılan ve kayıt dışına çıkma potansiyeli yüksek olan toplu satışlar, dijital bir zincirle istasyonun mali sistemine bağlanarak vergi denetimi ve kontrolü sağlanmış olur.

Saygılarımızla.

 Konutkent Mah. 3028. Cad. 6/76 (Borusan Oto Üzeri) Çankaya/ANKARA

 info@zetunas.com

(312) 514 61 06                                                                    www.zetunas.com