Bir yatırımcı olarak turizm veya eğitim sektöründe büyük ölçekli bir projeye başladığınızda, devletin sunduğu teşvikler maliyet yükünüzü %30 ile %60 arasında hafifletebilir. Ancak, Yatırım Teşvik Belgesi bir “açık çek” değildir. Mevzuat, bir tesisin “ana omurgasını” oluşturan unsurlar ile “işletme/sarf malzemesi” niteliğindeki eşyaları birbirinden keskin bir çizgiyle ayırır. Bu ayrımı bilmemek, sadece KDV ödemenize değil, milyonlarca liralık vergi avantajını da kaybetmenize neden olabilir.

Ana Kural: “Makine ve Teçhizat” Olma Şartı

Yatırım teşviklerinin temel mantığı, işletmenin üretim kapasitesini ve kalıcı değerini artırmaktır. Devlet; binayı kurmanızı, iklimlendirmenizi ve ana hizmeti verecek makineleri almanızı destekler. Ancak odadaki havlu, mutfaktaki tabak veya lobideki vazo; taşınabilir, çabuk tüketilebilir ve “sarf” niteliğinde olduğu için teşvik sisteminin dışına itilir.

Bu Kısıt Hangi Teşvikleri Etkiler?

Bu “demirbaş kısıtı” sadece nakit akışınızı değil, yatırımın geri dönüş süresini de doğrudan etkileyen şu unsurları kapsar:

1. KDV İstisnası: Listeye girmeyen çarşaf, çatal-kaşık veya dekoratif ürünleri alırken %20 KDV ödemek zorunda kalırsınız.
2. Gümrük Vergisi Muafiyeti: Eğer oteliniz için yurt dışından özel tasarım tekstil ürünleri veya porselen takımları ithal ederseniz, teşvik belgeniz olsa dahi bu ürünler için Gümrük Vergisi ödersiniz. Çünkü bu kalemler “onaylı makine-teçhizat listesinde” yer alamaz.
3. Vergi İndirimi ve Yatırıma Katkı Tutarı: Belki de en kritik nokta burasıdır. Teşvik kapsamına girmeyen harcamalar, “toplam sabit yatırım tutarına” dahil edilmez. Bu da gelecekte ödeyeceğiniz Kurumlar Vergisi’nden yapılacak olan indirimin (Yatırıma Katkı Tutarı) daha düşük kalması anlamına gelir. Yani sarf malzemesi için harcadığınız her kuruş, vergi avantajı yaratmaz.

Mevzuatın Çizdiği Sınır

İlgili tebliğ uyarınca; turizm ve sağlık gibi yatırımlarda sadece belirli kalemler “teşvik edilebilir makine-teçhizat” sayılır. Bu listenin dışına çıkılmasına izin verilmez:

• Desteklenenler: Endüstriyel mutfak ve çamaşırhane ekipmanları, merkezi ısıtma-soğutma sistemleri, asansörler, yangın ve güvenlik sistemleri, tıbbi cihazlar.
• Desteklenmeyenler: Odalarda kullanılan mefruşat (perde, halı), tekstil ürünleri (nevresim, havlu), küçük mutfak gereçleri (tabak, bardak) ve her türlü dekoratif obje.

Örnek Senaryo: Bir Okul veya Otel İnşası

Diyelim ki modern bir eğitim tesisi veya 5 yıldızlı bir otel kuruyorsunuz:

• Kazanım: Binanın merkezi havalandırma sistemini veya endüstriyel soğuk hava deposunu alırken hem KDV ödemezsiniz, hem ithal ediyorsanız Gümrük Vergisi’nden muaf olursunuz, hem de bu harcamanın büyük bir kısmını ileride Kurumlar Vergisi’nden düşebilirsiniz.
• Maliyet: Ancak sınıflardaki perdeleri, yemekhanedeki tepsileri veya odalardaki dekoratif vazoları alırken tüm vergileri nakden ödersiniz ve bu harcamalar vergi indirimi matrahınıza (yatırıma katkı tutarına) eklenmez.

Kritik Uyarı: Başvuru Öncesi Harcamalar

Unutulmaması gereken bir diğer altın kural ise; müracaat tarihinden önce gerçekleştirilen hiçbir harcamanın (ister asansör ister tabak olsun) teşvik kapsamına alınamayacağıdır. Yatırım süreci başlamadan önce belgenin alınmış ve listelerin onaylanmış olması şarttır.

Sonuç olarak; yatırım planlaması yaparken “ne alırsam teşvikli olur” sorusu yerine, “neler kapsam dışı kalacak” sorusuna odaklanmak gerekir. Mobilya ve donanım kısıtını bilerek yola çıkmak, hem bütçe yönetiminde hata yapmanızı engeller hem de devletin sunduğu Kurumlar Vergisi ve Gümrük Vergisi gibi devasa avantajları en verimli şekilde kullanmanızı sağlar.

Özetle: Devlet tesisin “fabrikasını” kurmanıza destek olur; ancak içindeki “ev konforunu” (tabak, havlu, dekorasyon) sağlamayı tamamen yatırımcının öz kaynağına bırakır.

Saygılarımızla.

Samet Hacısalihoğlu