İlgide kayıtlı özelge talep formu ve ekleri ile ek dilekçenin incelenmesinden,

– İşveren … A.Ş. tarafından ihale edilen … Fabrikası ve … Fabrikası Yapım İşine ait yapılacak işlerin içerisinde demiryolu ve raylı sistem işlerinin de bulunduğu,

– İşin ihale aşamasında iş bitirme belgesi olarak A-6 Grup: Demiryolu İşleri Altyapı-Üstyapı belgesinin istendiği ve ihale makamına sunulduğu, söz konusu fabrika imalatının esas fonksiyonunun demiryolu üzerine kurulu olduğu, demiryolu ve bağlantılarının yapılmadığı takdirde fabrikanın tek başına bir anlamının bulunmadığı,

– Fabrikanın ve yapılacak hatların tüm mevcut demiryolu hatlarıyla bağlantısının bulunduğu, ihale konusu işin ana niteliğinin demiryolu inşaatı ve buna bağlı işler olduğu

belirtilerek sözleşme kapsamında tarafınıza yapılacak istihkak ödemelerinde uygulanacak kesinti oranı hakkında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.” hükmü yer almaktadır.

Bir işin Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için;

 – Faaliyet konusunun inşaat ve onarma işi olması,

 – İnşaat ve onarım işinin birden fazla yıla sirayet etmesi,

– İnşaat ve onarım işinin resmi veya özel taahhütlere bağlı olarak yapılması

şartlarının bir arada aranılması gerekmektedir.

Aynı Kanunun 44 üncü maddesinde ise inşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihin, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarihin bitim tarihi olarak kabul edileceği ile bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her ne nam ile olursa olsun elde edilen hasılatın, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idare ve kuruluşları, iktisadi kamu kuruluşları, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin, söz konusu maddelerde bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin kurumlar vergilerine mahsuben kesinti yapmaları gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ise Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hak ediş ödemeleri üzerinden vergi kesintisi yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanunun 15 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki yetkiye istinaden 29/3/2025 tarihli ve 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Karar ile vergi kesinti oranları; demiryolu hattı, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için %1, gemi inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için %1, diğer işler dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için %5 olarak belirlenmiş olup, bu düzenleme yayım tarihini izleyen ayın başından itibaren yapılan ödemelere uygulanmak üzere 30/3/2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Buna göre, inşaat ve onarım işlerinde işin yıllara sari olup olmayacağı, işe başlama ve işin bitirilmesinin farklı takvim yıllarında vuku bulup bulmadığının tespiti ile mümkün olabilmektedir. İşin bitim tarihi olarak ise geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabul tutanağının onay tarihi, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarihin esas alınması gerekmektedir.

Ayrıca müteahhitlerce işin tamamen veya kısmen taşeronlara yaptırılması halinde, taşeronların Gelir Vergisi Kanununun 42 nci madde kapsamındaki durumları, taahhüt ettikleri kısmın mahiyet itibarıyla inşaat ve onarım işi kapsamında olup olmadığı ve süre olarak yıllara sirayet edip etmediğine göre tespit edilecektir.

Özelge talep formu eki yapım işine ait sözleşmeden, söz konusu yapım işinin fabrika inşası ve bununla bağlantılı demiryolu işleri, demiryolu makasları elektrifikasyonu ve elektromekanik işleriyle ilgili olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre, %1 oranında vergi tevkifatının demiryolu hattı, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için belirlendiği dikkate alındığında, söz konusu yapım işine ait sözleşmeye istinaden yapılacak olan fabrika ve bununla bağlantılı demiryolu işlerinin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün bulunmayıp, şirketinize ödenen hak ediş tutarları üzerinden %5 oranında vergi kesintisi yapılması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.