I – Kurumlar Vergisinde Faaliyet Bazlı Yaklaşım ve Teşvikler (Seri No: 26)

A. Üretim ve Zirai Kazançlara %12,5 Kurumlar Vergisi Oranı

· Yasal Değişiklik: Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran bu faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar ile zirai kazançlara uygulanan kurumlar vergisi oranı %12,5 olarak belirlenmiştir (Uygulama 1 Ocak 2027’den itibaren verilecek beyannamelerde geçerlidir).

· Kritik Kural: Aynı kazanç unsuru için hem üretim indirimi hem de 5 puanlık ihracat indirimi birlikte uygulanamaz.

· Muhasebe Altyapısı: Şirketlerin müşterek giderlerini “Hasılat Dağıtım Anahtarı” gibi yöntemlerle net olarak ayrıştırması gerekmektedir.

Senaryo:

• Şirket: (A) A.Ş. (Sanayi sicil belgeli imalatçı)

• 2026 Yılı Ticari Bilanço Karı / Safi Kurum Kazancı: 10.000.000 TL

• Üretim Faaliyetinden Elde Edilen Kazanç: 6.000.000 TL

• Diğer Faaliyetlerden (Alım-satım, faiz vb.) Elde Edilen Kazanç: 4.000.000 TL

• Genel Kurumlar Vergisi Oranı: %25

• Üretim Kazancına Uygulanacak Oran: %12,5

Kurumlar Vergisi Hesabı:

1. Üretim Kazancına İsabet Eden Vergi (%12,5):

6.000.000,00\%12,5=750.000,00

2. Diğer Kazanca İsabet Eden Vergi (%25):

4.000.000,00\%25=1.000.000,00

3. Toplam Kurumlar Vergisi:

750.000,00+1.000.000,00=1.750.000,00TL

B. Transit Ticaret

Transit ticaret, gümrük vergileri ve KDV’den tamamen muaftır; Kurumlar Vergisi’nde ise 2026 yılı itibarıyla yürürlüğe giren yeni kanunla %95 ile %100 arasında değişen tarihi bir vergi istisnası getirilmiştir.

Transit ticarette vergilendirme kuralları, vergi türlerine göre şu şekildedir:

1. Katma Değer Vergisi (KDV)

· Vergiye Tabi Değildir (%0 KDV): Transit ticarete konu olan mallar Türkiye’de serbest dolaşıma girmediği (millileştirilmediği) için KDV’nin konusuna girmez.

·        Yurt dışındaki müşteriye kesilecek faturada KDV hesaplanmaz.

2. Gümrük Vergisi, Resim ve Harçlar

· Vergiye Tabi Değildir: Mal, gümrük hattını geçmediği veya gümrükte sadece antrepoda (millileştirilmeden) bekletildiği için hiçbir gümrük vergisi, harç veya damga vergisi doğmaz.

3. Kurumlar Vergisi (Gelir Vergisi)

Transit ticaretten elde ettiğiniz şirket kârı (Alış faturası ile satış faturası arasındaki brüt kazanç farkı) normal şartlarda kurumlar vergisine tabidir. Ancak 7582 sayılı Kanun ile getirilen yeni düzenlemeyle bu kazanca dev muafiyetler sağlanmıştır:

İstanbul Finans Merkezi (İFM) Bünyesinde: İFM katılımcı belgesi olan şirketler için transit ticaret kazanç indirim oranı %100’dür. Yani bu şirketler transit ticaret kârı üzerinden %0 efektif vergi öderler.

· Türkiye Genelinde (İFM Dışında): Herhangi bir Türk şirketi transit ticaret yaparsa, kazancın %95’i kurumlar vergisinden muaftır. Şirket sadece kalan %5’lik kısım üzerinden vergi öder.

· İndirimli Kurumlar Vergisi: İstisna düşüldükten sonra vergiye tabi kalan matraha, ayrıca Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 32/7 uyarınca 5 puan indirimli kurumlar vergisi oranı uygulanır.

Bu Vergi İndiriminden Yararlanmanın Şartları Nelerdir?

1. Malın Durumu: Malın yurt dışından satın alınıp Türkiye’ye getirilmeden (veya antrepoda millileştirilmeden) yine yurt dışına satılması gerekir.

2. Parayı Türkiye’ye Getirme Şartı: Transit ticaretten elde ettiğiniz kârı, o yıla ait kurumlar vergisi beyannamesini verme süresine kadar (örneğin 2026 kazancı için Nisan 2027 sonuna kadar) mutlaka Türkiye’ye transfer edilmesi şarttır.

Senaryo:

• Şirket Bilgisi: Bursa’da faaliyet gösteren (İFM veya endüstri bölgesinde olmayan) bir ticaret şirketi (A Şirketi).

• İşlem: Çin’deki bir üreticiden 1.000.000,00 TL maliyetle satın alınan bir makinenin hiç Türkiye’ye getirilmeden doğrudan Mısır’daki bir firmaya 1.600.000,00 TL’ye satılması.

• Brüt Kazanç: 1.600.000,00 TL – 1.000.000,00 TL = 600.000,00 TL

• İstanbul Finans Merkezi (İFM) Bünyesinde: İFM katılımcı belgesi alarak merkez içinde transit ticaret yapan kurumların kazanç indirim oranı %50’den %100’e çıkarılmıştır. Bu şirketler transit ticaret kazançları üzerinden fiilen %0 Kurumlar Vergisi ödemektedir. Ayrıca bu kazançlar asgari kurumlar vergisine de tabi değildir.

• İFM Dışında (Türkiye Genelinde): Türkiye’de ilk kez genel bir transit ticaret teşviki uygulanmaya başlanmıştır. İFM dışında faaliyet gösteren şirketlerin de transit ticaret kazançlarının %95’i kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır.

Vergi Hesaplaması

1. İndirim Oranı: Genel bölgede olduğu için indirim oranı %95’tir.

2. İndirilecek Tutar: 600.000,00 TL × %95 = 570.000,00L kurumlar vergisi matrahından indirilir.

3. Vergiye Tabi Kalan Matrah (KKEG vb. ekleme olmadığı varsayımıyla): 600.000,00 TL – 570.000,00 TL = 30.000,00 TL üzerinden kurumlar vergisi hesaplanır.

4. Eğer bu şirket İFM’de veya onaylı bir endüstri bölgesinde olsaydı (%100 indirim): 600.000,00 TL’nin tamamı indirilir ve vergi matrahı 0 TL olurdu.

· Nitelikli Hizmet Merkezleri: Yurt dışına yönelik nitelikli hizmet sunan ve kazancını beyanname verme süresine kadar Türkiye’ye transfer eden kurumlara 20 hesap dönemi boyunca %100’e varan vergi indirimleri tanınmıştır.

Senaryo:

ABC Yazılım A.Ş., İstanbul’da faaliyet gösteren tam mükellef bir teknoloji şirketidir. Şirket, Almanya’daki bir otomotiv firmasına yazılım geliştirme ve veri analizi hizmeti sunmaktadır. 2026 hesap döneminde şirketin mali verileri ve süreçleri şu şekilde gerçekleşmiştir:

• Toplam Hizmet Kazancı: 10.000.000,00 TL

• Faaliyet Giderleri: 4.000.000,00 TL

• Ticari Bilanço Kârı (Net Kazanç): 6.000.000,00 TL

• Türkiye’ye Transfer Şartı: Şirket, elde ettiği 6.000.000,00 TL net kazancın tamamını, 2026 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği son tarih olan Nisan 2027’ye kadar Türkiye’deki bir banka hesabına transfer etmiştir.

Senaryodaki Kritik Detaylar ve Kurallar

1. Fatura ve Yararlanma Koşulu: ABC Yazılım A.Ş., faturayı doğrudan Almanya’daki firmaya kesmiş ve hizmetten yurt dışında yararlanılmıştır. Faturada “Yurt dışında yararlanılan hizmet” ibaresi ve e-fatura sisteminde “302 – Hizmet İhracatı” KDV kodu kullanılmıştır.

2. Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi İstisnası: Türkiye’de uygulanmaya başlanan yurt içi asgari kurumlar vergisi kuralları gereği, birçok muafiyet asgari vergiyi engelleyemezken; KVK 10/1-ğ kapsamındaki bu %100 indirim, asgari kurumlar vergisi matrahından düşülebilmektedir. Yani şirket, asgari vergiye de takılmadan tam muafiyet elde eder.

C. Vakıf Üniversitesi Hastanelerinde Muafiyetin Sonu

·        17.04.2026 tarihli 7577 sayılı Kanun ve 26 Seri No.lu Tebliğ uyarınca, vakıf üniversitelerine ait hastane ve sağlık kurumlarının kurumlar vergisi muafiyeti 01.01.2027 tarihi itibarıyla kaldırılmıştır. Bu kurumların mükellefiyet tesis ettirmesi zorunlu kılınmıştır.

II – Gelir Vergisinde Reformist Adımlar (Seri No: 333 – 334 – 335)

Gelir vergisinde yayımlanan üç yeni tebliğ, Türkiye’ye nitelikli insan kaynağı ve uluslararası sermaye çekmeyi hedeflemektedir.

A. Türkiye’ye İlk Defa Yerleşenlere 20 Yıl İstisna (Seri No: 333)

·        333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile Gelir Vergisi Kanunu’na “Mükerrer Madde 20/D” eklenmiştir.

·        Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, yerleşme tarihinden önceki son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgâhının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla, yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden müstesnadır.

·        Bu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, şartların ihlal edildiği tespit edilirse tarh edilmeyen vergiler vergi ziyaı cezasıyla geri alınır.

Senaryo:

• Senaryo: Alman vatandaşı ve yazılımcı olan HANS, son 4 yıldır hiç Türkiye’de yaşamamış, ikametgâhı ve Türkiye’de herhangi bir vergi mükellefiyeti bulunmamaktadır. HANS, 15 Mart 2026 tarihinde Türkiye’ye yerleşmiş ve yasal olarak Türkiye’de yerleşik sayılmıştır.

• Yurt Dışı Geliri: HANS, Almanya’daki şirketinden uzaktan danışmanlık hizmeti vermekte ve Almanya kaynaklı yıllık 80.000 Avro temettü ile danışmanlık geliri elde etmektedir.

• Uygulama:

1. HANS, son 3 takvim yılında (2023, 2024, 2025) Türkiye’de ikamet etmediği ve mükellefiyeti olmadığı için şartları sağlamaktadır.

2. 2026 yılı sonuna kadar (31 Aralık 2026) vergi dairesine başvurarak İstisna Belgesi alır.

3. Almanya’dan elde ettiği 80.000 Avroluk kazanç, 2026 yılından başlamak üzere 20 yıl boyunca Türkiye’de gelir vergisinden müstesna tutulur. HANS bu gelirler için Türkiye’de yıllık beyanname vermez.

4. Eğer HANS yerleştikten sonra Türkiye’de yerel bir dükkân açıp ticari faaliyette bulunursa, Türkiye’de kazandığı yerel ticari kazanç genel esaslara göre vergilendirilir (bu durum yurt dışı istisnasını bozmaz). Ancak geçmiş 3 yılla ilgili beyanlarında yanlış bilgi verdiği sonradan tespit edilirse, istisna iptal edilir ve vergiler vergi zıyaı cezasıyla tahsil edilir

B. Teknogirişim Çalışanlarına Hisse Opsiyonu İstisnası (Seri No: 335)

·        335 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, teknogirişim şirketlerinin çalışanlarına bedelsiz veya indirimli olarak verilen pay senetlerinin (hisse opsiyonlarının) ücret istisnası kurallarını netleştirmiştir.

·        Çalışanın brüt ücret tutarı ve şirketin niteliğine göre belirlenen sınırlar (örneğin yıllık brüt ücretin belirli katları) dahilinde sağlanan menfaatler gelir vergisinden istisna edilerek start-up ekosistemine maliyet avantajı sağlanmıştır.

Somut Bir Uygulama Örneği

• Senaryo: Yazılım mühendisi Ahmet, onaylı bir teknogirişim şirketi olan ABC Teknoloji A.Ş. bünyesinde çalışmaktadır.

• Maaş Durumu: Ahmet’in 2026 yılındaki toplam yıllık brüt ücreti 2.000.000,00 TL’dir.

• Hisse Opsiyonu Teşviki: Şirket, Ahmet’e performans başarısı nedeniyle piyasa değeri (rayiç değeri) 3.500.000,00 TL olan şirket pay senedini tamamen bedelsiz olarak devretmiştir.

1. Aşama: Şirketin Payı Ahmet’e Verdiği An (Vergi İstisnası Uygulaması)

• Ahmet’e bedelsiz verilen pay senedinin tamamı normal şartlarda “ücret” sayılır ve gelir vergisine tabidir.

• İstisna Sınırı Hesabı: Ahmet’in yıllık brüt ücretinin 2 katı (2.000.000 TL x 2) = 4.000.000,00 TL’ye kadar olan kısım vergiden muaftır.

• Uygulama: Ahmet’e sağlanan menfaat (3.500.000,00 TL), istisna sınırı olan 4.000.000,00 TL’nin altında kaldığı için tamamen gelir vergisinden istisna edilir. Ahmet bu hisse devrinden dolayı o ay maaş bordrosunda ek bir gelir vergisi ödemez, şirket de stopaj yapmaz.

2. Aşama: Ahmet’in Hisseleri Elde Tutma Süresi (Geri Alım Kuralları)

Yasaya göre, Ahmet bu payları hemen satıp nakde çevirirse devlet istisna ettiği vergiyi işverenden (gecikme faizi ile) geri ister. Verginin ne kadarının geri alınacağı elde tutma süresine bağlıdır:

Ahmet’in Hisseleri Elde Tutma Süresi     Vergi Ziyaı Cezası Olmaksızın Geri Alınacak Vergi Oranı

3 yıl içinde elden çıkarırsa  İstisna edilen verginin %100’ü geri alınır.

4 ila 6 yıl içinde elden çıkarırsa    İstisna edilen verginin %75’i geri alınır.

6 yıldan fazla elden çıkarırsa        Tam İstisna: Hiçbir vergi geri alınmaz, Ahmet vergi avantajının tamamını korur.

III –  Yeni Varlık Barışı Dönemi ve Uygulama Esasları (Seri No: 1)

Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1), kayıt dışı sermayeyi finansal sisteme dahil etmek amacıyla başlatılan yeni varlık barışının yol haritasını çizmiştir.

A. Kapsam ve Başvuru Süresi

·        Yurt dışında veya yurt içinde bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları kapsamdadır. Yurt içi taşınmazlar bu dönemde doğrudan kapsamda değildir ancak yurt dışı taşınmazların kapsama giren varlıklara dönüştürülerek getirilmesi mümkündür.

·        Bildirimler 31 Temmuz 2027 tarihine kadar doğrudan banka veya aracı kurumlara yapılacaktır (Vergi dairesine beyan yapılmaz).

·        Yurt dışından bildirilen varlıkların, bildirimden itibaren en geç 2 ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya bankalara transfer edilmesi zorunludur.

B. Kademeli Vergileme ve Elde Tutma Taahhüdü

Yeni varlık barışının en belirgin özelliği, varlıkların finansal sistemde kalma süresine göre kademeli vergi oranları sunmasıdır:

Varlığı Elde Tutma / Yatırım Taahhüdü (Vadeli Hesap, DİBS vb.)     31.12.2026’ya Kadar Vergi Oranı

Taahhütsüz / Genel Peşin Oran   %5

En az 1 Yıl Elde Tutma      %4

En az 2 Yıl Elde Tutma      %3

En az 3 Yıl Elde Tutma      %2

En az 4 Yıl Elde Tutma      %1

En az 5 Yıl Elde Tutma      %0

Varlığı Elde Tutma / Yatırım Taahhüdü (Vadeli Hesap, DİBS vb.)     01.01.2027 – 31.07.2027 Arası Vergi Oranı

Taahhütsüz / Genel Peşin Oran   %5,5

En az 1 Yıl Elde Tutma      %4,5

En az 2 Yıl Elde Tutma      %3,5

En az 3 Yıl Elde Tutma      %2,5

En az 4 Yıl Elde Tutma      %1,5

En az 5 Yıl Elde Tutma      %0,5

Bu varlık barışı düzenlemesindeki kademeli vergilendirme sistemini, 1.000.000,00 TL değerinde yurt dışı veya kayıt dışı varlığı olan bir mükellef üzerinden iki farklı başvuru tarihi senaryosuyla inceleyelim.

Sistem temel olarak başvuru tarihi ve varlığı finansal sistemde (vadeli hesap, DİBS vb.) tutma taahhüdünüze göre ödenecek vergiyi belirler.

1. Senaryo: 31 Aralık 2026’ya Kadar Yapılan Başvurular

Bu dönemde başvuru yapıldığında tabloda belirtilen taban oranlar uygulanır.

• Taahhütsüz (Hemen Çekim/Genel Oran):

• Vergi Oranı: %5

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %5 = 50.000 TL

• En az 1 Yıl Elde Tutma Taahhüdü:

• Vergi Oranı: %4

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %4 = 40.000 TL

• En az 3 Yıl Elde Tutma Taahhüdü:

• Vergi Oranı: %2

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %2 = 20.000 TL

• En az 5 Yıl Elde Tutma Taahhüdü:

• Vergi Oranı: %0

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %0 = 0 TL (Vergisiz yasallaşır).

2. Senaryo: 1 Ocak 2027 – 31 Temmuz 2027 Arası Yapılan Başvurular

Bu dönemde geç başvuru yapıldığı için yasa gereği tüm oranlara + %0,5 (yarım puan) ceza/ilave eklenir.

• Taahhütsüz (Hemen Çekim/Genel Oran):

• Vergi Oranı: %5 + %0,5 = %5,5

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %5,5 = 55.000 TL

• En az 1 Yıl Elde Tutma Taahhüdü:

• Vergi Oranı: %4 + %0,5 = %4,5

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %4,5 = 45.000 TL

• En az 3 Yıl Elde Tutma Taahhüdü:

• Vergi Oranı: %2 + %0,5 = %2,5

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %2,5 = 25.000 TL

• En az 5 Yıl Elde Tutma Taahhüdü:

• Vergi Oranı: %0 + %0,5 = %0,5

• Ödenecek Vergi: 1.000.000 TL x %0,5 = 5.000 TL

Kritik Kural: Eğer mükellef örneğin “3 yıl tutacağım” diyerek %2 vergi öder ancak taahhüdünü bozup parayı 2. yılda çekerse, aradaki vergi farkı ve gecikme faizi mükelleften cezalı olarak tahsil edilir.

C. Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Özel Fon Şartı

Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, varlık barışı ile yasal defterlerine kaydettikleri tutarlar için pasifte özel bir fon hesabı açmak zorundadır. Bu fon, bildirim tarihinden itibaren 2 yıl geçmedikçe sermayeye ilave dışında hiçbir amaçla işletmeden çekilemez, tasfiyede ortaklara dağıtılamaz.

Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, varlık barışı ile yasal defterlerine kaydettikleri tutarlar için pasifte özel bir fon hesabı açmak zorundadır. Bu fon, bildirim tarihinden itibaren 2 yıl geçmedikçe sermayeye ilave dışında hiçbir amaçla işletmeden çekilemez, tasfiyede ortaklara dağıtılamaz.

Bilanço esasına göre defter tutan ABC Tekstil Anonim Şirketi üzerinden bu yasal zorunluluğu, kuralları ve cezai riskleri içeren somut bir senaryo ile açıklayalım.

Şirket ortağı Ahmet Bey, yurt dışında bulunan ve şirketin kayıtlarında yer almayan 10.000.000,00 TL tutarındaki nakit varlığı şirkete kazandırmak için Ekim 2026 tarihinde Varlık Barışı başvurusunda bulunuyor.

1. Adım: Muhasebe Kaydı ve Özel Fonun Oluşturulması

Ahmet Bey, 10.000.000,00 TL’yi şirketin banka hesabına transfer eder. Şirket muhasebecisi bu tutarı yasal defterlere kaydederken yasa gereği pasifte özel bir fon hesabı açar:

• Banka Hesabı: 10.000.000,00 TL (Şirketin kasasına giren para)

• 549 Özel Fonlar Hesabı: 10.000.000,00 TL (Varlık Barışı Fonu)

Bu kayıtla birlikte 2 yıllık dokunulmazlık süresi (Ekim 2026 – Ekim 2028 arası) başlamış olur.

2. Adım: 2 Yıllık Süreçte İzin Verilen ve Yasaklanan Hususlar

Bu 10.000.000,00 TL’lik fon hesapta dururken şirket yönetimi önümüzdeki 2 yıl boyunca bu parayı sadece ve sadece şirket sermayesini artırmak için kullanabilir.

İzin Verilen Tek Senaryo (Sermayeye İlave):

Şirket, işlerini büyütmek istiyor ve Haziran 2027’de (henüz 1 yıl geçmişken) genel kurulu toplayarak bu fondaki 10.000.000,00 TL’yi şirket sermayesine ekleme kararı alıyor.

• Sonuç: Bu işlem tamamen yasaldır. Fon sermayeye dönüştüğü için yasal süre kesintiye uğramaz, herhangi bir ceza veya vergi çıkmaz.

Yasaklanan Husus 1 (Ortaklara Dağıtım / Kâr Payı):

Şirket ortakları Aralık 2027’de nakit ihtiyacı duyuyor ve “Nasılsa Varlık Barışı ile parayı getirdik, bu fonun 3.000.000,00 TL’sini ortaklara kâr payı olarak dağıtalım” diyorlar.

• Sonuç: Yasa ihlal edilmiştir. 2 yıl geçmeden fondan çekilen bu tutar, o yılın ticari kazancı sayılır. Şirkete geriye dönük Kurumlar Vergisi ve vergi ziyaı cezası kesilir.

Yasaklanan Husus 2 (Şirketin Kapatılması / Tasfiye):

Şirket ortakları anlaşamıyor ve Ocak 2028’de (başvurudan 1 yıl 3 ay sonra) şirketi tasfiye etme (kapatma) kararı alıyorlar. Şirket kapanırken fondaki 10.000.000,00 TL ortaklara paylaştırılıyor.

• Sonuç: Süre dolmadan tasfiye yapıldığı için bu para “işletmeden çekilmiş” sayılır. Dağıtılan tutar üzerinden kurumlar vergisi tarhiyatı yapılır ve ortaklara ödenen paylar kâr payı stopajına tabi tutulur.

3. Adım: 2 Yıl Dolduktan Sonra Ne Olur? (Ekim 2028 ve Sonrası)

Takvimler Kasım 2028’i gösterdiğinde (2 yıllık yasal kilit süresi dolduğunda), fon üzerindeki bu katı kısıtlama kalkar. Şirket artık bu fonu ortaklara dağıtabilir, başka hesaplara aktarabilir veya tasfiye halinde ceza ödemeden paylaşabilir.

D. Vergi İncelemesi Muafiyeti (Zırh)

Bildirimde bulunulan ve yasal şartları (2 ay içinde ülkeye getirme, vergiyi ödeme, fon hesabında tutma) karşılanan varlıklar dolayısıyla, mükellefler hakkında hiçbir şekilde vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.

YMM/BD HASAN SANCAK