Sermayenin yurt dışına usulsüz yollarla, bankacılık sistemi dışına çıkılarak veya kaynağı belirsiz şekilde transfer edilmesi,  MASAK radarına girer.

Türkiye’de yerleşik kişilerin, yurt dışında şirket kurma veya mevcut bir şirkete ortak olma süreçlerinde iştirak kararı almadan ve sermayeyi banka yoluyla transfer etmeden işlem yapmaları; Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatı, vergi kanunları ve MASAK kuralları gereği son derece ağır idari ve adli yaptırımlara yol açar. İşlemlerin usulsüzlüğü, vergi kaçakçılığı, sermaye kaçırma ve nitelikli dolandırıcılık gibi ağır suçlamaları ve cezai kovuşturmaları beraberinde getirebilir.

Oluşabilecek hukuki ve mali riskler şu şekildedir:

1. Kambiyo Mevzuatı (Sermaye Transferi Kuralları)

Türkiye’de yerleşik kişiler, yurt dışındaki şirketlere sermaye iştiraklerinde bulunurken nakdi sermayeyi bankalar aracılığıyla transfer etmek zorundadır.

Mevzuata Aykırılık: Transferin banka kanalıyla (resmi yollardan) yapılmaması ve gerekli kuralların ihlali, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun (32 Sayılı Karar) hükümlerine aykırılık teşkil eder.

Ceza: Bu kurala aykırı şekilde yurt dışına sermaye çıkarılması, idari para cezaları ile cezalandırılır.

2. Mali ve Vergi Mevzuatı

Yurt dışındaki bir şirkete ortak olup beyan dışı bırakmak veya finansmanı elden sağlamak, vergi zıyaı ve çeşitli vergi cezalarını doğurur.

Vergi Kaçakçılığı ve Vergi Zıyaı: Yurt dışı şirket faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin Türkiye’de beyan edilmemesi, Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında vergi kaçakçılığı suçunu oluşturabilir.

Örtülü Sermaye: Şirketlerin, yurt dışındaki ortak veya ilişkili kişilerden temin ettikleri ve öz sermayelerinin 3 katını aşan borçlanmaları “örtülü sermaye” sayılır. Bu sınırın aşılması durumunda, yurt dışına aktarılan faiz, kur farkı gibi ödemeler kabul edilmeyen gider olarak kabul edilir ve Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca kâr dağıtım stopajına (vergi kesintisine) tabi tutulur.

Kontrol Edilen Yabancı Kurum (KYK): Yurt dışında kurulan iştirakin pasif nitelikli gelir elde etmesi ve Türkiye’deki ortaklar tarafından kontrol edilmesi durumunda, bu iştirakin kârları Türkiye’de de vergilendirilebilir.

3. MASAK ve Suç Gelirleriyle Mücadele Yaptırımları

Sermayenin yurt dışına usulsüz yollarla, bankacılık sistemi dışına çıkılarak veya kaynağı belirsiz şekilde transfer edilmesi, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) radarına girer.

Kara Para Aklama: Kaynağı açıklanamayan ve izi sürülemeyen fon akışları kara para aklama (suç gelirlerinin aklanması) veya terörün finansmanı kapsamında incelemeye alınabilir.

Blokaj ve İdari Para Cezaları: Şüpheli işlem bildirimleri sonucunda hesaplara veya ilgili varlıklara tedbir veya blokaj konulabilir, yükümlülüklere uyulmaması nedeniyle çok ağır idari para cezaları kesilebilir.

Dolandırıcılık ve Nitelikli Suçlar Eğer yurt dışı iştirak paravan bir amaçla (örneğin Türkiye’deki yatırımcıları aldatmak, sahte hisse satışı yapmak veya parayı aklamak amacıyla) kurulduysa Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümleri devreye girer:

Nitelikli Dolandırıcılık (TCK Md. 158): İştirak kisvesi altında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle haksız menfaat sağlanması halinde (3) yıldan (10) yıla kadar hapis ve suçtan elde edilen menfaatin iki katı kadar adlî para cezası uygulanır. Yurt Dışı Yatırım Dolandırıcılığı kaynağında da bu suçun temel yasal dayanakları belirtilmiştir.

Ayrıca süreç iştirak hisselerinde yaşanan usulsüzlükler veya zararların yasalara aykırı fonlanması nedeniyle mali raporları etkileyecek olursa Yurt dışı iştirak hissesi satışından zarar doğması durumunda çerçevesinde incelemelere de neden olabilir.

YMM/BD HASAN SANCAK